บทความ » โซจู 101 จากอาหรับถึงแดนโสม ประวัติศาสตร์ของเหล้าใสในขวดเขียว

โซจู 101 จากอาหรับถึงแดนโสม ประวัติศาสตร์ของเหล้าใสในขวดเขียว

4 พฤศจิกายน 2020
1012   0

โซจู 101 จากอาหรับถึงแดนโสม ประวัติศาสตร์ของเหล้าใสในขวดเขียว

โซจู 101 จากอาหรับถึงแดนโสม ประวัติศาสตร์ของเหล้าใสในขวดเขียว เหล้าใสในขวดเขียวขวัญใจของใครต่อใคร ทั้งโอปป้า, นูน่า, อาปา, ออมมา, อาจุมม่า ฯลฯ ‘โซจู’ เป็นสุราประจำชาติของชาวเกาหลีที่มีประวัติศาสตร์ยาวนาน

สืบย้อนกลับไปได้ตั้งแต่สมัยช่วงศตวรรษที่ 13 และตอนนี้กำลังได้รับความนิยมมากนอกประเทศบ้านเกิด ความน่าสนใจ ของ สุราชนิดนี้นอกจากความ ‘ป๊อป’ ผ่านสื่อซอฟต์พาวเวอร์อุตสาหกรรมบันเทิงอย่างหนังหรือละครซีรีส์จากประเทศเกาหลีใต้ ที่ได้รับความนิยมไปทั่วโลกรวมถึงในบ้านเรา

แต่รู้ไหม ว่ายอดขายของโซจูนั้นสูงลิ่ว จนเรียกได้ว่าเป็นสุราชนิดหนึ่งที่มียอดขายมากที่สุดในโลก นอกจากนี้โ ซจูยังเป็นเหล้าที่มีบทบาทในวิถีชีวิต และ วัฒนธรรมเกาหลีใต้เป็นอย่างมาก ว่ากันว่า นักดื่มชาวเกาหลีหลีใต้ แต่ละคนบริโภคสุรากลั่น กันเฉลี่ยประมาณ 13.7 ช็อตต่อสัปดาห์ ( ซึ่งมากกว่าชาวรัสเซียที่ เป็น นักเลงวอดก้าถึง 2 เท่า!) และในจำนวนนั้นส่วนใหญ่ต้องเป็นโซจูแน่นอน ทั้งนี้ ในตลาดสุราเกาหลีใ ต้ ถูกโซจูครองพื้นที่อยู่ถึง 97 เปอร์เซ็นต์เลยทีเดียว!

จากอาหรับสู่แดนโสม…ต้นกำเนิดที่แท้จริงของโซจู

เหล้ายอดนิยมจากแดนโสมนี้ แท้จริงแล้วไม่ได้มีรากกำเนิดมาจากเกาหลีแต่ดั้งเดิม หากมาจากเหล้าโบราณแถบอาหรับ (บริเวณอิรัก, จอร์แดน, อิสราเอล และเลบานอน) อันเป็นที่รู้จักในนาม ‘อารัค’ (Araq)

ซึ่งได้รับการนำ เข้าสู่ คาบสมุทรเกาห ลีผ่านผู้ รุกรานชาวมองโกลในยุคของกุบไลข่าน หรือตรงกับ ช่ว งราชวงศ์โครยอของเกาหลี เมื่อชาวเกาหลี ได้เรียนรู้เทคนิคการกลั่นเหล้าชนิดนี้ จึงนำ ไปปรับใช้เสริมความแรงให้กับ ‘มักกอลลี’ (Makgeolli-สาโทพื้นเมืองชนิดหนึ่งของเกาหลี) โซจูจึง ถือกำเนิดขึ้น นับแต่นั้น 

จากความอุดมสมบูรณ์สู่ความอดอยาก…โซจูที่แท้นั้นคืออะไร?

วิธีการทำ โซจู วัตถุดิบ

‘โซจูโกริ’ หม้อต้มกลั่นโซจูแบบดั้งเดิม 

คำว่า ‘โซจู’ (소주) มีความหมายถึง เหล้าเผา (Burned Liquor) เนื่องจากกรรมวิธีการผลิตที่ ต้อง กลั่นด้วยอุณหภูมิที่ค่อนข้างสูง โซจูใน แบบดั้งเดิมเริ่มจากการหมักของเหลวจากข้าวหรือแป้ง ด้วย ‘นูรุค’ (Nuruk)

หัวเชื้อ สำหรับหมัก ซึ่งเป็นยีสต์ธรรมชาติ เป็นเวลาประมาณ 15 วัน จนได้ของเหลวปริมาณแอลกอฮอล์ ไม่แรงมาก แล้วจึงนำไปกลั่นใน ‘โซจูโกริ’ (Soju Gori) ซึ่งเป็นอุปกรณ์ดั้งเดิมสำหรับ การกลั่นในเกาหลี (แต่ ปัจจุบันปรับมาใช้หม้อ ต้มกลั่นสมัย ใหม่แล้ว) จนได้ออกมาเป็นเหล้าโซจู โดยทั่วไป โซจูมักมี ปริมาณแอลกอฮอล์อยู่ระหว่าง 20-40 ดีกรี และ มีรสขมอมหวาน

ใน สมัยเริ่มแรกนั้น โซจูแบบดั้งเดิมเป็นเหล้าใสดีกรีค่อนข้างสูงที่กลั่นจากข้าวขาวบริสุทธิ์เพียง อย่างเดียว ซึ่งเป็นส่วนผสมที่มีราคาแพงและเป็นที่ต้องการ ดังนั้นโซจูจึงถือเป็นสินค้าฟุ่มเฟือย

โซจูได้ รับความนิยมอย่างรวดเร็วใน หมู่ชนชั้นสูงผู้ร่ำรวยซึ่งชื่นชอบโซจูมากเสียจนติดเหล้าอย่างหนัก ส่งผลให้ รัฐบาลสั่งห้ามผลิตโซจูในปี 1375 แต่ กระนั้นการบริโภคและการผลิตเหล้าโซจูก็ ยังดำเนิน ต่อไปอย่างลับๆ ภายในครัวเรือน รวม ถึงธุรกิจเหล้าเถื่อน

วิธีการทำ โซจู เครื่องมือ

วัตถุดิบผลิตโซจูแบบดั้งเดิม 

โซจู แบบ ดั้งเดิมเป็นเหล้าใสที่กลั่น จาก ข้าวเพียงอย่างเดียว จนเมื่อญี่ปุ่นยึดครองเกาหลีใต้ ซึ่ง เริ่มตั้งแต่ปี 1910 การปันส่วนข้าวและเก็บภาษีทำให้แทบเป็นไปไม่ได้เลยที่จะผลิตเครื่องดื่มแอลกอฮอล์จากข้าว

ยิ่งเมื่อ เกิดภาวะ ขาดแคลนข้าวในช่วงสงครามเกาหลี จึงทำให้รัฐบาลมีคำสั่งห้ามผลิตเหล้าจากข้าวอย่างเป็นทางการในปี 1965 นั่นเป็นข้อจำกัด ที่ทำให้ผู้ผลิตโซจูหันไปใช้วัตถุดิบทางเลือกอย่างแป้ง, ธัญพืช, ข้าวสาลี, มันเทศ หรือแ ม้กระทั่ง มันสำปะหลังแทน รวมถึงปรับกระบวนการผลิต

ทำให้โซจูเจือจางและมีดีกรีต่ำลง ส่งผลให้โ ซจู มีบุคลิกรสชาติที่แตกต่างหลากหลายกันไปตามวัตถุดิบและกรรมวิธีผลิต ซึ่งในที่ สุดคำสั่งห้าม ของ รัฐบาลที่ห้ามผลิตโซจูจากข้าวก็ถูกยกเลิกในปี 1999

แต่เมื่อนักดื่มมีความคุ้นเคยกับเหล้าแบบใหม่นี้กันแล้ว และ ผู้ผลิตเองก็พอใจกับกรรมวิธีซึ่งช่วยประหยัดต้นทุน ก็ได้มีการปรับสูตรโดย หันมา ใช้ข้าวเป็น ส่วนผสมเพียงบางส่วน จนกลายมาเป็นมาตรฐานของโซจูสมัยใหม่ ดังที่เรารู้จักกันอยู่ในปัจจุบัน

ทั้งนี้ ในเชิงกฎหมายนั้นโซจูไม่ได้มีข้อกำหนดควบคุมการผลิตที่ชัดเจนและเคร่งครัดเหมือนอย่างสุราตะวันตก ว่าจะต้องผลิตจากอะไร ในพื้นที่เฉพาะไหน ผ่านกระบวนการที่ชัดเจนอย่างไร จึงทำให้โซจูนั้นมีความหลากหลายอยู่พอสมควร และยังเป็นที่ถกเถียงของทั้งคนทั่วไปและผู้เชี่ยวชาญว่า แท้จริงแล้วโซจูนั้นมีคำจำกัดความว่าอย่างไรกันแน่

ดื่มโซจูกับอะไรดี

โซจูมักจะดื่มในวงสังสรรค์ และดื่มคู่กับอาหาร

อย่างไรก็ตาม โซจูมักจะดื่มคู่กับการรับประทานอาหารเช่นเดียวกับไวน์ แต่ก็ยังสามารถนำไปผสมค็อกเทลได้เช่นเดียวกับสปิริตชนิดอื่น ด้วยความที่มันมีรสชาติเป็นกลางคล้ายๆ กับวอดก้า

แต่มักจะมีความหนืดและหวานกว่าเล็กน้อย ที่น่าทึ่งอีกอย่างหนึ่งก็คือ โซจูยังเป็นเหล้าที่ขายดีที่สุดในโลก (โดยวัดจากจำนวน) แต่ก็ยังเป็นข้อถกเถียงกันอยู่ดี เพราะในกฎหมายของบางพื้นที่ จำหน่ายโซจูชนิดที่ดีกรีต่ำๆ มักจะถูกพิจารณาว่าเป็นเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ประเภทหมัก

เช่นเดียวกันกับเบียร์หรือไวน์ ในเชิงการออกใบอนุญาตขาย ไม่ได้ถือว่าเป็นสปิริต ในขณะเดียวกันก็ยังมีโซจูที่มีดีกรีสูงๆ และควรจะถูกจัดอยู่ในกลุ่มเดียวกับสปิริตอยู่ ดังนั้นในแง่หนึ่งจึงเป็นการวัดได้ยากว่าโซจูเป็นเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ที่ขายดีที่สุดจริงๆ หรือเปล่า

สู่การเป็นเครื่องดื่มประจำชาติ 

การดื่มโซจูเป็นส่วนหนึ่งในวิถีชีวิตของสังคมเกาหลี 

ในช่วงยุคปฏิวัติอุตสาหกรรมเกาหลีใต้ โซจูหาได้เป็นเพียงแค่เครื่องดื่มแอลกอฮอล์ชนิดหนึ่ง แต่ยังเป็นสัญลักษณ์ของความเป็นน้ำหนึ่งใจเดียวกันของผู้ใช้แรงงาน และเป็นเครื่องดื่มที่ช่วยปลอบประโลมยามเหนื่อยล้า ซึ่งในช่วงเวลานั้นเองที่ทำให้ความนิยมของโซจูแซงหน้ามักกอลลีอย่างรวดเร็ว การบริโภคโซจูเติบโตขึ้นอย่างกว้างขวางในสังคมเกาหลีสมัยใหม่

จนได้รับการยอมรับให้เป็นเครื่องดื่มประจำชาติ แต่เดิมนั้นโซจูมักได้รับความนิยมในหมู่นักดื่มชายวัย 40-50 ปีเป็นหลัก แต่ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมานี้มีนักดื่มหญิงและคนรุ่นใหม่นิยมดื่มเพิ่มขึ้นกว่าเดิมมาก สาเหตุสำคัญก็อาจเป็นได้ว่าเกิดจากการที่ปริมาณแอลกอฮอล์ในโซจูที่ลดและเจือจางลงในช่วงหลายปีที่ผ่านมา นับแต่ช่วงปลายทศวรรษที่ 1990 ตามกระแสโลกที่หันมานิยมดื่มเหล้าที่มีปริมาณแอลกอฮอล์น้อยลง เพราะผู้คนเริ่มหันมาใส่ใจสุขภาพกันมากขึ้น

ประกอบกับมุมมองภาครัฐของเกาหลีใต้ที่ไม่ได้มองว่าการดื่มสุราเป็นบาปหนาเลวทรามเหมือนอย่างบ้านเรา ดังจะเห็นผ่านภาพยนตร์และซีรีส์ได้ว่า การดื่มเป็นเครื่องมือในการเข้าสังคม เป็นเรื่องปกติ

เป็นไลฟ์สไตล์อย่างหนึ่งในวัฒนธรรมของชาวเกาหลี รวมถึงการผลิตโซจูแอลกอฮอล์ต่ำรสผลไม้และรสชาติใหม่ๆ เพื่อเจาะกลุ่มนักดื่มผู้หญิงและคนรุ่นใหม่ ก็มีส่วนสำคัญที่ช่วยทำให้การบริโภคโซจูได้รับความนิยมอย่างกว้างขวางขึ้นด้วยเช่นกัน

การรุกของโซจูในตลาดโลก และกำเนิดใหม่ของโซจูในแบบดั้งเดิม 

โรงงานโซจู

โรงงานอุตสาหกรรมผลิตเหล้าโซจู

โซจูเป็นที่นิยมในระดับสากลได้อย่างไร ทุกวันนี้เราจะเห็นโซจูวางขายกันอย่างแพร่หลาย ทั้งตามซูเปอร์มาร์เก็ต ร้านสะดวกซื้อ และตามผับบาร์ชื่อดังตามเมืองใหญ่ๆ ทั่วโลก หากจะพูดกันจริงๆ

แล้วโซจูเองก็คล้ายๆ กับ ‘ผลิตภัณฑ์ทางวัฒนธรรม’ อื่นๆ ของเกาหลีที่กำลังฮิตติดลม ได้รับความนิยมอย่างมากนอกประเทศบ้านเกิดในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา ตั้งแต่ BTS วงบอยแบนด์ที่สร้างประวัติศาสตร์ในปี 2018

ด้วยการชนะรางวัล American Music Awards ตามมาด้วยรางวัลมากมายจากงานประกาศรางวัลทั่วโลก, BLACKPINK เกิร์ลกรุ๊ปที่สร้างปรากฏการณ์ยอดวิวถล่มทลายจนศิลปินดังระดับอินเตอร์ต้องคว้าโอกาสที่จะร่วมฟีเจอริง, ภาพยนตร์อย่าง Parasite 

ที่สร้างประวัติศาสตร์ด้วยการเป็นภาพยนตร์ภาษาต่างประเทศเรื่องแรกที่ได้รับรางวัลภาพยนตร์ยอดเยี่ยมในเวทีออสการ์ ที่กล่าวมาเป็นเพียงตัวอย่างบางส่วนของซอฟต์พาวเวอร์เกาหลีที่แผ่ขยายอิทธิพลไปทั่วโลก เช่นเดียวกับโซจู

ซีรีย์ ดื่มโซจู พระเอก นางเอก

ตอบได้ให้ 10 คะแนน ซีรีส์เรื่องไหนที่ไม่มีฉากดื่มโซจู

เหตุผลที่ทำให้เหล้าขาวใสในขวดเขียวนี้แพร่หลายและได้รับความนิยมในระดับสากล ส่วนหนึ่งนั้นปฏิเสธไม่ได้เลยว่าเป็นเพราะความสำเร็จมาจากซอฟต์พาวเวอร์ ผ่านสื่อบันเทิงที่นำเสนอภาพวัฒนธรรมไลฟ์สไตล์เกาหลี ซึ่งคอซีรีส์สายเกาต่างก็คุ้นเคยกับฉากกินดื่มของชาวเกาหลีกันเป็นอย่างดี

ละครโทรทัศน์ของเกาหลีสามารถช่วยกระตุ้นยอดขายโซจูได้อย่างมาก โดยเฉพาะในแถบเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ โดยในปี 2015 ผลกำไรของแบรนด์โซจูยักษ์ใหญ่ Hite Jinro ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้อยู่ที่ 4.9 ล้านดอลลาร์ และขยับเพิ่มขึ้นทุกปีจนแตะที่ 8.8 ล้านดอลลาร์ในปี 2017

บทความอื่นๆ The Penthouse ซีรีส์เกาหลีที่เผ็ดร้อนตั้งแต่อีพีแรก สายดราม่าฟาดๆ